لعاب چیست ؟
در این مقاله قرار است که به تاریخچه لعاب، انواع لعاب، کاربردهای آن و مهمترین سوال یعنی لعاب چیست بپردازیم.
لعاب چیست: به بیان ساده لعاب یک پوشش شیشهایست که در اکثر اوقات بر روی سطح سفال، فلز و سرامیک اعمال میشود. این پوشش شیشهای ضخامتی کم ولی در عین حال مقاومت و سختی بالایی دارد. این لایه به دلیل کارایی و زیبایی بر روی سطحهای گوناگون زده میشود. در ادامه به آن ها اشاره میکنیم.
کاراییها:
- مقاومت بالا دربرابر آب و رطوبت: لعاب سطح فلز یا سرامیک را کامل پوشش میدهد و آن را غیرقابل نفوذ آب میکند. این موضوع سبب میشود تا فلز زنگ نزند و فرسوده نشود.
- مقاومت شیمیایی: سطح لعاب دار در برابر شویندهها، موادهای شیمیایی و اسیدهای ضعیف شده مقاومت بالایی دارد که از خوردگی جلوگیری میکند.
- مقاومت حرارتی: محصولات لعابی در برار حرارت بسیار مقاوماند. این محصولات هنگام ساخت، دمایی حدود 900 تا 1300 درجه سانتی گراد را تحمل میکنند.
- بهداشت: یکی از مهمترین ویژگیهای محصولات لعابی بهداشتی بودن آنان است. لعاب کاری شدن سطح محصولات فلزی مانع از تجمع کثیفی و باکتریها میشود و همچنین تمیز کردن سطوح لعابی بسیار راحت میباشد.
زیباییها:
- براقیت و درخشندگی: لعاب سطحی صاف و شیشهای ایجاد میکند که نور را بازتاب میدهد. این بازتاب نور موجب زیبایی میشود.
- تنوع رنگی: لعاب به طور طبیعی بی رنگ است. با افزودن اکسیدهای فلزی طیف گستردهای از رنگ ها قابل دسترس میشوند. این فرایند یکی از مهم ترین بخشهای تولید محصولات لعابی میباشد.
- یکنواختی در سطح: لعاب سطحی یکنواخت را ایجاد میکند. یکنواختی سطح جلوه بصری محصول را چندین برابر میکند.
- جلوههای تزئینی: لعاب میتواند به صورت کدر یا شفاف باشد که با تکنیک های تزئینی مانند نقاشی روی لعاب و زیر لعاب زیباتر گردد.
تاریخچه لعاب چیست ؟
برخلاف تصور عموم مردم، لعاب تاریخچه ای زیبا و طولانی را داشته است. در چندین دوره تاریخی همچو دوران باستان، دوران کلاسیک و اسلامی، اروپا در رنسانس و پس از آن و دوران صنعتی و مدرن نیز حضور داشته و در هر دوره تغییراتی را به خود دیده است. در ادامه به این دوره ها اشاره میکنیم.
دوران باستان
- مصر باستان: طبق تحقیقات لعاب برای اولین بار در کشور مصر باستان کشف شده و قدمت محصولات لعابی به چیزی حدود 4500 تا 5000 سال میرسد. در مصر چیزی حدود 3000 هزار سال قبل از میلاد مسیح،نخستین لعابها روی مجسمهها و زیورآلات با رنگ فیروزهای ساخته شدند.
- بین النهرین: قدیمی ترین مکانی که بعد از مصر در آن لعاب و لعاب کاری یافت شد بینالنهرین بود. حدود 1500 سال قبل از میلاد مسیح، لعاب روی آجرهای تزئینی در دروازه ایشتار در بابل دیده شده است.
- ایران: یکی از باشکوهترین دورانها در تاریخ لعاب به ایران باز میگردد. ایران هخامنشی و ساسانی. در آن دوره کاشیهای لعابدار رنگی در معماری کاخها و بناها استفاده میشد. جالب است که بدانید لعاب فیروزهای و لاجوردی در ایران شهرت جهانی پیدا کرد.
- چین: چین نیز در قرن سوم میلادی از لعاب و لعاب کاری استفاده مینمود. لعابهای سربی در چین باستان و لعابهای سلادون با رنگ سبز یشمی در دوران تانگ و سونگ شهرت یافتند. این دو نوع لعاب، پایهگذار زیبایی و نوآوری در هنر سرامیک چین شدند.
دوران کلاسیک و اسلامی
- قرون 7 تا 14 میلادی: در این دوره از تاریخ که به دوره اسلامی محبوب است، کشورهایی همچو ایران و عراق بر روی کاشیهای مساجد و بناهای مذهبی لعابهای فیروزهای و لاجوردی میزدنند. در این دوره تکنیکهای لعاب کاری شکوفا و هنر کاشیکاری اسلامی به اوج رسید.
- روم و بیزانس: سقوط روم غربی در سال 476 میلادی پایان این دوره امپراتوری محسوب میشود. پس از سقوط روم غربی، بخش شرقی امپراتوری که پایتختش استانبول امروزی بود، به حیات خود ادامه داد و به نام امپراتوری بیزانس شناخته شد. در این دو دوره که از لحاظ حکومتی کاملا با یکدیگر متفاوتاند، لعابهای شیشهای روی موزاییکها و ظروف فلزی کاربرد فراوانی داشتند.
اروپا در رنسانس و پس از آن
- ایتالیا و اسپانیا (قرون 15 و 16): در این دوره لعابهای قلع دار سفید بسیار رایج و محبوب شدند. این لعابها را بر روی ظروف سفالی استفاده میکردند تا سطح سفید و صاف، بستری برای نقاشیهای رنگی ایجاد کند.
- فرانسه و آلمان (قرن 18): پیشرفت شیمی در این دوره باعث کشف ترکیبات جدید لعاب شد و تولید صنعتی کاشیهای لعابدار آغاز گردید.
دوران صنعتی و مدرن
- قرن 19 (اروپا و آمریکا): در این دوره که یکی از دورههای مهم در تاریخ لعاب میباشد، تولید لعابهای مقاومتر برای ظروف فلزی آغاز شد. این لعابها مانع زنگ زدی و موجب افزایش دوام میشدند.
- قرن 20: در قرن بیستم، تاریخچه لعاب تغییری چشمگیر و بزرگ را به خود دید. لعابهای صنعتی توصعه یافتند و به موجب آن تجهیزات بهداشتی همچو سینک، وان و توالت که لعابهایی مقاوم در برابر مواد شیمیایی و حرارت بودند، تولید و ساخته شدند.
- امروزه (قرن 21): امروزه در سراسر دنیا محصولات لعابی به شکلهای متفاوت همچو کتری و قوری یا شیرجوش ها تولید میشوند و با پیشرفتهای نانو، لعابهایی ضدباکتری، مقاوم و زیبا عرضه میکنند.
جمع بندی تاریخچه لعاب: لعاب از مصر باستان بهعنوان پوشش تزئینی آغاز شد، در ایران و جهان اسلام به اوج هنری رسید، در اروپا صنعتی شد و امروز با فناوریهای نوین به محصولی چندمنظوره و پیشرفته تبدیل شده است.
انواع لعاب
لعابها به دستههای شفاف، کدر، مات و براق دستهبندی میشوند. هر کدام از این موارد ویژگی و زیباهای خود را دارند که در ادامه به آن ها اشاره میکنیم.
- لعاب شفاف: بیرنگ یا رنگی میباشند اما شیشهمانند، این نوع لعاب نور را از خود عبور میدهد. نمونههای آن، لعابهای شفاف روی ظروف چینی یا کاشیهای تزئینی اسلامی هستند.
- لعاب کدر: این نوع لعاب ها نور را عبور نمیدهند و سطحی کاملاً مات و یکنواخت دارند. نمونههای این دسته لعابهای قلعدار سفید در سفالهای اروپایی طلقی میشوند.
- لعاب براق: سطح درخشانی دارند و نور را بازتاب میدهند. این نوع لعاب بیشتر جنبه لوکس و تزئینی داشته است. مناسب برای ظروف آشپزخانه و کاشیهای دکوراتیو.
- لعاب مات: نور را انعکاس نمیدهند و سطح درخشنده ندارند. کاربردهای این مدل از لعاب در اکثر اوقات شامل آثار تزئینی و جلوههای هنری میباشد.
نکته مهم: تفاوتها در ظاهر انواع لعاب ها ناشی از ترکیب شیمیایی، دمای پخت و افزودنیهای آن است. مثلاً افزودن اکسید قلع لعاب را کدر میکند، در حالی که لعابهای سیلیسی خالص شفاف باقی میمانند.
کاربرد های لعاب چیست ؟
حال نوبت به کاربرد های لعاب میرسد. شاید تا به امروز از خود سوال کرده باشید که محصولات لعابی چیست اند و چه کاربرد هایی دارند و برای چه انقد محبوب هستند؟ در ادامه مطلب به این موضوع میپردازیم.
- صنعت ساختمانی: لعاب سطحی زیبا، براق و ضدنفوذ رطوبت ایجاد میکند که برای کاشیهای دیوارد مورد استفاده قرار میگیرد. علاوه بر آن لعاب رنگ پایداری دارد که در برار شرایط جوی همچو بارش باران مقاوم است. به موجب همین امر، لعاب در نمای بیرونی ساختمانها نیز استفاده میشود.
- محصولات بهداشتی: لعاب سطحی صاف را میسازد که موجب میشود شستشو سریع و راحتتر انجام گردد. باکتری و میکروبها در محیط لعابی رشد نمیکنند و طول عمر آن محصول بالاتر میرود. به دلیل این ویژگیهای مثبت از لعاب برای ساخت وان، روشویی و توالت استفاده میکنند.
- ظروف آشپزخانه: لعابها در برابر حرارت مقاومت بسیار بالایی دارند و واکنش شیمیایی از خود نشان نمیدهند. همین موضوع باعث شده تا در بسیاری از ظروف آشپزخانه، شاهد محصولات لعابی باشیم.
- بخش هنری: لعاب جلوهای زیبا و یکدست را درست میکند. امکان استفاده از لعابهای مات، براق، کدر و شفاف نیز به هنرمندان فضای بیشتری برای خلق مجسمهها یا تابلوهای سرامیکی میدهد.
کارخانه رسا لعاب با تلاشهای شبانه روزی و با بیش از 20 سال سابقه، تلاش کرده است تا محصولات لعابی را با بهترین کیفیت ممکن و در سریعترین زمان تحویل مشتریان عزیز دهد. برای مشاهده محصولات لعابی فروشگاه ما کلیک کنید–>
